Coalitieakkoord ‘Aan de slag’: ingrijpende hervormingen rond arbeidsongeschiktheid en WW
Met het coalitieakkoord ‘Aan de slag’ zet het nieuwe kabinet duidelijke stappen richting een ingrijpende hervorming van het stelsel rond sociale zekerheid. Voor werkgevers, werknemers én uitvoeringsinstanties betekenen de plannen een duidelijke koerswijziging.
WW fors ingekort: maximale duur naar één jaar
Een van de meest besproken maatregelen is de halvering van de maximale WW-duur. Die wordt teruggebracht van twee jaar naar één jaar. De duur van de loongerelateerde uitkering binnen de WIA is hieraan gekoppeld en wordt dus eveneens verkort.
Verlaging maximum dagloon: minder uitkering voor hogere inkomens
Een van de meest concrete financiële maatregelen is de verlaging van het maximum dagloon met 20% per 2029. Dit maximum dagloon geldt voor meerdere uitkeringsregelingen, waaronder de WW en de WIA. Concreet betekent dit dat werknemers met hogere inkomens in de toekomst een lagere maximale uitkering ontvangen. Opvallend is dat de koppeling met het maximum premieloon in stand blijft, dit leidt tot minder premie-inkomsten voor de overheid. De coalitie kondigt aan dat hier een lastenverzwaring tegenover zal komen te staan.
Lees ook: Verzuim als investering: waarom aandacht het verschil maakt
Loondoorbetaling bij ziekte: werkbaar maken, vooral voor het MKB
De lange en hoge loondoorbetalingsplicht bij ziekte wordt door veel werkgevers - met name in het midden- en kleinbedrijf - als een zware last ervaren. Dit remt het aannemen van personeel in vaste dienst en vergroot de onzekerheid voor ondernemers. Een belangrijk knelpunt is daarbij de administratieve druk rond verzuim en re-integratie. Het kabinet wil daarom diverse (bureaucratische) belemmeringen in de Wet verbetering poortwachter wegnemen. Tegelijkertijd erkent het kabinet dat loondoorbetaling in het tweede ziektejaar een effectieve prikkel is voor re-integratie bij de eigen werkgever. De inzet is daarom niet simpelweg verkorten, maar het stelsel hervormen:
Het schrappen of vereenvoudigen van rapportageverplichtingen;
Onzekerheid wegnemen over sancties (oordeel bedrijfsarts leidend bij beoordeling re-integratieresultaat);
Meer ruimte voor maatwerk en onderling contact.
Behoud van effectieve re-integratieprikkels;
In overleg met de sociale partners, zal naar de invulling en uitwerking van de hervorming van het stelsel rond loondoorbetaling tijdens ziekte en arbeidsongeschiktheid worden gekeken.
Het doel is tweeledig: minder administratieve lasten én snellere, effectievere re-integratie.
Arbeidsongeschiktheidsstelsel: uitvoerbaar en menselijker
Het kabinet is scherp in zijn analyse: het huidige arbeidsongeschiktheidsstelsel loopt vast en is voor het UWV nauwelijks nog werkbaar. Dit raakt juist de meest kwetsbare werknemers en zorgt ook bij werkgevers voor veel onzekerheid.
De aanpak kent een korte en lange termijn:
Investeren in taakherschikking binnen het UWV en uitvoerbaarheid;
Meer handhaving op preventie door de Arbeidsinspectie;
Betere samenwerking tussen verzekeringsartsen en bedrijfsartsen;
‘Meegroeiende’ re-integratie;
Meer voorwaarden stellen aan de WIA-herbeoordelingen.
Opvallend is ook het voornemen om de IVA voor nieuwe WIA-instromers af te schaffen, om te voorkomen dat de WIA op korte termijn onuitvoerbaar wordt. Tegelijk wil het kabinet het stelsel activerender maken, maar alleen waar dat op een menselijke manier kan.
Lees ook: VerzuimConsult heeft Expertise Instituut overgenomen: Nieuwe start onder de naam AM-EI
Transitievergoeding: van schadevergoeding naar mobiliteitsinstrument
Tot slot wil het kabinet de transitievergoeding hervormen. De vergoeding moet minder voelen als een schadevergoeding en meer als een instrument dat daadwerkelijk helpt bij de overgang van werk naar werk. Hoe dit precies wordt vormgegeven, is nog niet uitgewerkt, maar de richting is duidelijk: activering, opleiden en mobiliteit staan centraal.
Een duidelijke verschuiving
Het coalitieakkoord laat zien dat het kabinet fundamentele keuzes durft te maken in een stelsel dat al jaren onder druk staat. Veel plannen zijn nog afhankelijk van nadere uitwerking en overleg met sociale partners, maar de richting is helder: minder complexiteit, meer activering en een betere balans tussen betaalbaarheid en menselijke maat. Voor werkgevers betekenen deze plannen een duidelijke verschuiving in verantwoordelijkheden en risico’s. Aan de ene kant ontstaat mogelijk verlichting door het werkbaarder maken van loondoorbetaling bij ziekte en het verminderen van administratieve lasten in de Wet verbetering poortwachter. Aan de andere kant wordt benadrukt dat werkgevers meer werk moeten maken van snellere activering, invulling van duurzame inzetbaarheid, preventie en de begeleiding van werknemers van werk naar werk.
Lees ook: Belangrijke wijzigingen in 2026 voor verzuim en re-integratie: dit moet je als werkgever weten
Zullen deze maatregelen daadwerkelijk tot uitvoering komen?
Tegelijkertijd roept het akkoord nog belangrijke vragen op. Het is allerminst zeker dat alle voorgestelde maatregelen in deze vorm door de Tweede en Eerste Kamer zullen komen. Samenwerkingspartner Groen-Links heeft al aangegeven dat de beoogde maatregelen in de sociale zekerheid te rigoureus zijn en forse aanpassingen willen. Daarnaast zal het standpunt van cao-partijen doorslaggevend zijn, met name waar het gaat om loondoorbetaling bij ziekte, WW-duur en de koppeling met aanvullende regelingen. Ook voor verzekeraars zijn de plannen ingrijpend: aanpassingen in uitkeringsduur, dagloon en verantwoordelijkheden hebben directe gevolgen voor productvoorwaarden, premiehoogtes en dekking. Hoe deze partijen hier concreet mee om zullen gaan, en of er voldoende samenhang ontstaat tussen beleid, uitvoering en verzekerbaarheid, zal de komende periode moeten blijken.